Dla uczestników 26. Światowego Jamboree Skautowego dni spędzone w Gdańsku, na Wyspie Sobieszewskiej, będą intensywne, pełne atrakcyjnych zajęć, wyzwań i spotkań z młodymi ludźmi z całego świata. Zgodnie z myślą przewodnią programu „Bravely”, czyli „Odważnie”, uczestnicy będą uczyć się samodzielnego działania i pracy zespołowej, poznawać inne kultury i perspektywy oraz przekonywać się, że mogą aktywnie wpływać na swoje otoczenie i współtworzyć świat wokół siebie.
Program 26. Światowego Jamboree Skautowego obejmuje osiem modułów programowych. Zajęcia będą odbywać się zarówno na terenie miasteczka zlotowego na Wyspie Sobieszewskiej, jak i w wyznaczonych strefach na plaży i w lesie. Uczestnicy odwiedzą także Gdańsk oraz harcerzy przebywających na obozach na Pomorzu i w jego okolicach. Program uzupełnią m.in. dni kulturowe w podobozach, atrakcje przygotowane w pawilonach narodowych na rynku zlotowym, Forum Młodych, obchody 120-lecia skautingu oraz ceremonie otwarcia i zakończenia Jamboree.
Program Jamboree jest wspólny dla wszystkich, ale nie oznacza to, że kilkadziesiąt tysięcy uczestników na raz każdego dnia będzie robiło to samo. Poszczególne drużyny będą realizować jego elementy w różnej kolejności. Kiedy jedni wyruszą do Gdańska, inni spędzą dzień w lesie, nad wodą, na plaży albo w tymczasowym miasteczku Jamboree na Wyspie Sobieszewskiej.
Uczenie przez działanie
Program Jamboree opiera się na międzynarodowej metodzie skautowej rozwijanej przez Światową Organizację Ruchu Skautowego (WOSM), której podstawą jest uczenie się przez działanie, samodzielność, praca w małych grupach i branie odpowiedzialności. Za jego opracowaniem stoi międzynarodowy zespół skautowych wolontariuszy. Tworzą go osobne grupy odpowiedzialne za poszczególne części i wydarzenia, które razem składają się na całe doświadczenie Jamboree. Za spójność i merytoryczny kształt programu odpowiada hm. Lucyna Czechowska, szefowa Dywizji Programowej 26. Światowego Jamboree Skautowego.
– Największym wyzwaniem było połączenie trzech rzeczy. Program musi być atrakcyjny dla młodych ludzi z całego świata i dawać im poczucie prawdziwej przygody. Jednocześnie każda jego część powinna realizować konkretne cele wychowawcze. A na końcu to wszystko musi po prostu zadziałać dla kilkudziesięciu tysięcy uczestników, w różnych miejscach i według precyzyjnego harmonogramu. Projektując program, od początku musieliśmy więc myśleć zarówno o doświadczeniu pojedynczego uczestnika, jak i o skali całego Jamboree – mówi hm. Lucyna Czechowska, Szefowa Dywizji Programowej 26. Światowego Jamboree Skautowego.
Przygoda jako sposób na rozwój
Przygoda jest jednym z podstawowych narzędzi skautingu. Dlatego część programu odbędzie się poza terenem miasteczka zlotowego, a zaproponowane zajęcia będą stawiać uczestników w nowych sytuacjach i rozwijać ich umiejętności. W programie leśnym znajdą się klasyczne techniki skautowe: rozpalanie ognia, wiązanie węzłów, budowanie schronień i pionierka. Na wodzie czekają m.in. kajaki i żeglarstwo, połączone z nauką bezpieczeństwa i odpowiedzialności za środowisko. Z kolei zajęcia na plaży połączą aktywność fizyczną z dbaniem o dobrostan psychiczny.
Najdłuższą wyprawą będzie 24-godzinny wyjazd poza miasteczko Jamboree. Uczestnicy spędzą dobę na, gdzie będą biwakować i angażować się w działania na rzecz lokalnych społeczności.
– Nie chodzi o to, żeby zapewnić uczestnikom jak najwięcej adrenaliny. Wyzwanie jest dla nas narzędziem. Stawiamy młodych ludzi w sytuacjach, których nie znają i w których nie wszystko da się zrobić samemu. Trzeba spróbować, czasem popełnić błąd, znaleźć rozwiązanie i działać razem. Chcemy, żeby po takim doświadczeniu uczestnik wiedział, że kiedy trafia na coś nowego i trudnego, potrafi podjąć wyzwanie – tłumaczy Czechowska.
Samodzielność zaczyna się od wyboru
Nie każdy dzień Jamboree będzie miał szczegółowo zaplanowany przebieg. W jednej z części programu to uczestnicy zdecydują, jak wykorzystają swój czas, wybierając spośród różnych aktywności: od zajęć kreatywnych i gier po ćwiczenia związane z uważnością.
Swoboda wyboru ma konkretny cel. Młodzi ludzie sami zdecydować, czego w danym momencie potrzebują, zaplanować swój dzień i znaleźć równowagę między aktywnością, odpoczynkiem i czasem spędzanym z innymi.
– Samodzielność nie polega na tym, że zostawiamy młodych ludzi samych sobie. Dajemy im przestrzeń do podejmowania decyzji i brania za nie odpowiedzialności. W świecie, w którym ktoś bardzo często organizuje im czas i podpowiada, co powinni robić, możliwość powiedzenia „dzisiaj sam wybieram” też jest ważnym doświadczeniem. Chcemy, żeby uczestnicy potrafili rozpoznać własne potrzeby, ale też uwzględniać potrzeby innych – mówi Czechowska.
Różnorodność, której można doświadczyć
Spotkanie młodych ludzi ze 176 krajów sprawia, że różnorodność będzie codziennością Jamboree. Jej doświadczanie nie ograniczy się przy tym do zaplanowanych zajęć. Równie ważne będą codzienne rozmowy, wspólne gotowanie i życie obok ludzi z różnych części świata. Program ma zachęcać uczestników, żeby poszli krok dalej i aktywnie poznawali inne kultury, doświadczenia i perspektywy.
Podczas dni kultury uczestnicy będą prezentować swoje jedzenie, stroje, zwyczaje czy gry. Na zlotowym”rynku” miejsce poświęcone religiom oraz strefa poświęcona różnorodności i włączeniu.
– Można zgromadzić w jednym miejscu młodych ludzi z całego świata i nadal pozostać przede wszystkim we własnej grupie. My chcemy zachęcić uczestników, żeby zrobili krok dalej: poznawali ludzi, którzy żyją inaczej, mają inne doświadczenia, zwyczaje czy przekonania, rozmawiali z nimi i byli ciekawi tych różnic. Jamboree daje rzadką możliwość, żeby różnorodności nie poznawać z opowieści, ale doświadczyć jej bezpośrednio – wyjaśnia Czechowska.
Od rozmowy do działania, od działania do realnego wpływu
Jamboree ma nie tylko poszerzać perspektywę uczestników, ale też pokazywać, że mogą wpływać na swoje otoczenie. W części programu poświęconej lokalnej i globalnej odpowiedzialności pojawią się m.in. tematy zrównoważonego rozwoju, sprawiedliwości społecznej i współczesnych wyzwań. jednak sama tylko rozmowa o problemach, ale szukanie sposobów działania we własnych społecznościach.
Podobny cel ma Forum Młodych, podczas którego wybrani uczestnicy z poszczególnych reprezentacji będą dyskutować o globalnych wyzwaniach, z jakimi mierzy się obecnie społeczeństwo i szukać konkretnych rozwiązań. Specjalnie przygotowana na Jamboree sprawność „Solidarności” pokaże, na polskim przykładzie, jak wspólne, pokojowe działanie może prowadzić do realnej zmiany.
– Chcemy, żeby uczestnicy nie wyjechali z Jamboree jedynie z większą wiedzą o problemach świata. Ważniejsze jest przekonanie, że mają wpływ na to, co dzieje się wokół nich. Nie trzeba od razu zmieniać całego świata. Można zacząć od własnej drużyny, szkoły czy lokalnej społeczności. Jeśli widzę problem, potrafię działać z innymi i biorę odpowiedzialność za swoje otoczenie, to właśnie zaczynam ten świat współtworzyć – mówi Czechowska. - Wynika to bezpośrednio z dewizy wędrowniczej ZHP, która określa postawę młodzieży, do której dążymy w procesie wychowania “Wyjdź w świat, zobacz, pomyśl, pomóż, czyli działaj”.
Co zostaje po Jamboree
Po zakończeniu Jamboree tymczasowe miasteczko na Wyspie Sobieszewskiej zostanie rozebrane. Infrastruktura zlotowa zostanie usunięta, a pole, na którym odbywa się Jamboree przywrócone do pierwotnej funkcji.
Wydarzenie pozostawi jednak trwały ślad w jego uczestnikach. Zdobyte podczas Jamboree doświadczenia mają wpływać na to, jak będą później działać w swoich drużynach, szkołach i lokalnych społecznościach na całym świecie.
– Jamboree się skończy, miasteczko zlotowe zniknie, a uczestnicy rozjadą się do swoich krajów. Chcemy jednak, żeby zabrali ze sobą coś więcej niż wspomnienia: odwagę do podejmowania decyzji i wyzwań, otwartość na innych oraz przekonanie, że mogą mieć wpływ na swoje otoczenie. Jeśli te doświadczenia przełożą później na działanie, program Jamboree osiągnie swój najważniejszy cel – mówi Czechowska.
